Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesi’nden Ramazan Uyarısı
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı ve Romatoloji Bilim Dalı Başkanı
Ali Şahin, Ramazan ayında oruç tutacak vatandaşlara metabolizma, beslenme ve özellikle kronik–romatolojik hastalıklar konusunda önemli uyarılarda bulundu.
Prof. Dr. Şahin, kronik hastalığı bulunan kişilerin oruç kararını mutlaka doktorlarıyla birlikte vermesi gerektiğini vurguladı.
Oruçta Metabolizma Nasıl Etkileniyor?
Oruç sırasında yaklaşık 8–12 saat içinde vücudun glikojen depoları tükeniyor ve enerji üretimi yağ kullanımına kayıyor.
Prof. Dr. Şahin’e göre:
İnsülin düzeyi düşer
Glukagon artar
Metabolizma yağ oksidasyonuna yönelir
Metabolizma hızı hafif yavaşlar
Ancak bu durum bir “metabolizma çökmesi” değildir. Dengeli iftar ve sahur ile kas kaybı yaşanmadan sağlıklı bir süreç geçirilebilir.
İlk Günlerde Baş Ağrısı Normal
Ramazan’ın ilk günlerinde sık görülen baş ağrısı ve halsizliğin nedenleri:
Kan şekeri düşüşü
Kafein yoksunluğu
Yetersiz sıvı alımı
Elektrolit dengesizliği
Bu belirtiler genellikle birkaç gün içinde azalıyor.
Ramazan’da En Sık Görülen Sorunlar
Ramazan ayında karşılaşılan sağlık problemlerinin çoğu beslenme hatalarından kaynaklanıyor:
Hazımsızlık ve reflü
Kabızlık
Baş ağrısı
Kan şekeri dalgalanmaları
Tansiyon düzensizlikleri
“Ramazan bir tek öğünde ziyafet dönemi değil, öğünlerin yeniden planlandığı bir süreçtir.”
En Sık Yapılan Beslenme Hataları
İftarda çok hızlı ve aşırı yemek
Sahuru atlamak
Aşırı hamur işi ve kızartma tüketmek
Yetersiz su içmek
Tek öğünde yüksek kalorili beslenmek
Sahur Atlama Uyarısı
Sahura kalkmamak:
Açlık süresini uzatır
Kan şekeri düşüşünü artırır
Kas kaybı riskini yükseltir
Gün içi halsizlik ve baş ağrısını artırır
Özellikle diyabet hastalarında risk daha yüksektir.
Sahur önerileri:
Yumurta, yoğurt, kefir, peynir, yulaf, tam tahıllı ekmek, kuruyemiş ve sebzeler uzun süre tok tutar.
İftarda Doğru Başlangıç
Mideyi korumak için önerilen sıralama:
Su ve hurma ya da küçük bir çorba
10–15 dakika ara
Protein ağırlıklı ana yemek
Salata ve yoğurt
Tatlı tüketilecekse 1–2 saat sonra ve sütlü tercih edilmeli
Amaç, mideye ani yük bindirmemektir.
Su Tüketimi
Günlük su ihtiyacı kişiye göre değişmekle birlikte 1.5–2.5 litre arasındadır. Su, iftar ile sahur arasına yayılmalıdır.
Spor İçin En Uygun Zaman
İftardan 1–2 saat sonra hafif egzersiz
İftara 30–60 dakika kala hafif tempolu yürüyüş
Ağır antrenmanlar önerilmez.
Romatolojik Hastalara Özel Uyarı
Prof. Dr. Şahin’e göre en kritik konu:
Hastalık aktivitesinin stabil olması
İlaç düzeninin bozulmaması
Özellikle çoklu doz kullanılan ilaçlarda bireysel doz ayarlaması yapılmalı, dehidratasyon riski olan immünsüpresif tedavilerde böbrek fonksiyonları yakından izlenmelidir.
Olası Riskler
Hastalık alevlenmesi
İlaç düzeylerinde dalgalanma
Gastrointestinal toksisite artışı
Böbrek fonksiyonlarında etkilenme
Yüksek Riskli Gruplar
Yüksek hastalık aktivitesi olanlar
Son 3 ayda alevlenme yaşayanlar
Yüksek doz steroid kullananlar
Aktif vaskülit hastaları
Lupus nefriti bulunanlar
İleri böbrek tutulumu olanlar
Antifosfolipid sendrom ve tromboz öyküsü bulunanlar
“Karar mutlaka bireyselleştirilmeli ve hekim kontrolünde verilmelidir.”
Aç Karnına İçilen İlaçlar Ne Zaman Alınmalı?
“Aç karnına” ilaç kullanımı:
Yemekten 30–60 dakika önce
veya
Yemekten en az 2 saat sonra
Ramazan’da iki şekilde planlanabilir:
1. Sahurdan 30–60 dakika önce (en fizyolojik yöntem)
İlaç alındıktan sonra beklenip sahur yapılabilir.
2. İftardan en az 2 saat sonra
Ancak mide hassasiyeti olan hastalarda dikkatli olunmalıdır.
Bayram ve Sonrası İçin Öneriler
Küçük porsiyonlar tercih edilmeli
Şerbetli yerine sütlü tatlı seçilmeli
Öğün saatleri kademeli düzenlenmeli
Kahvaltı rutini yeniden oluşturulmalı
Porsiyon kontrolü yapılmalı
Ramazan sonrası metabolizma birkaç hafta içinde normale dönmektedir.
Prof. Dr. Şahin, Ramazan ayının birlik, beraberlik ve manevi arınma açısından önemli bir fırsat olduğunu belirterek, bu mübarek ayın tüm İslam âlemine sağlık, huzur ve bereket getirmesini temenni etti.
Oruç ibadetinin yalnızca bedensel değil, aynı zamanda ruhsal bir disiplin ve sabır eğitimi olduğunu vurguladı.